Aslında Cumhuriyet bekleniyordu

Aslında olay Nutuk’ta anlatıldığı gibidir: Büyük Millet Meclisi Reisi Gazi Mustafa Kemal, yakın arkadaşlarını 1923 Ekim ayının son günlerinden birinde Çankaya’da toplar ve “yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz” der.

Ancak bu o kadar büyük bir sürpriz de değildir. Belki bu kadar erken olacağı öngörülmemiş olabilir, ancak biri 29 Eylül 1923 tarihinde Karagöz dergisinde, diğeri 1 Ekim 1923’te Akbaba’da yayınlanan iki karikatür, Cumhuriyetin yakında ilan edileceğinin habercisi. Üstelik Akbaba’nın karikatüründen anlaşıldığı kadarıyla Cumhurbaşkanının kim olacağı bile belli… 27 Eylül 1923’te Mustafa Kemal Paşa, Neue Freie Presse gazetesine verdiği demeçte de şunları söylemişti: “Yeni Türkiye Teşkilat-ı Esasiye Kanununun ilk maddesini size tekrar edeceğim: Hakimiyet kayıtsız şartsız milletindir. İcra kuvveti, teşrii salahiyet milletin yegane hakiki mümessili olan Meclis’te tecelli ve temerküz etmiştir. Bu iki kelimeyi bir kelimede hülasa etmek kabildir: Cumhuriyet”

Türkiye Şekli Hükümet İmalathanesi

Karagöz – Hah işte şöyle paşa efendiler, kendi kendimize şekli hükümet icat edeceğiz diye iki senedir nâ-hakk yere uğraştık. Nihayet çevire çevire, benzete benzete yine Avrupa’daki örneklere benzettik. Bakın ne âlâ oldu, şimdi ben de üstüne şu levhayı oturtayım olsun bitsin!

Yerde kırılmış testide; “Saltanat”, ibrikte; Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti”, Karagöz’ün elinde; “Türk Cumhuriyeti”. Soldan: Karagöz, Mustafa Kemal Paşa, Fevzi Paşa, Kazım Paşa ve Hacivat…

Güzele ne yakışmaz!

Askeri üniforması ve çizmelerini çıkarıp frak giymiş Mustafa Kemal Paşa’nın göğsündeki kuşakta Cumhuriyet yazıyor.