21-27 Ekim

21 Ekim

1879 yılında bugün Thomas Edison, dünyanın gecelerini gündüze çevirecek, mesai kavramını değiştirecek, göçmen kuşların yolunu şaşırtarak doğal dengenin bozulmasını başlatacak elektrik ampulünü icat etti. Ampul içinde olması gereken gazı tespit etmek için binlerce deney yaptı, sonunda havasız bir ortam gerektiğini idrak etti ve ortağı, rakibi, düşmanı Nikola Tesla’ya bu sözü ettirdi: “Edison’la aramızdaki fark, onun samanlıktaki iğneyi bulmak için tüm saman tanelerini tek tek incelemeye kalkması, benimse mıknatıs kullanacak olmamdır.”

 

22 Ekim

1931 yılında bugün, kendini “işadamı” olarak tanımlamasıyla meşhur, Amerika’nın en şöhretli mafya lideri Al Capone 11 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Al Capone’nun işlediği düşünülen, içki kaçakçılığı, cinayet, hırsızlık gibi suçları ispat edilemediği için 11 yıl ceza, vergi kaçakçılığı gerekçesiyle verilebildi ve Amerikan atasözlerinden biri doğdu: “Azrail’den ve vergi memurundan kaçılmaz.” Dönemin gazeteleri Al Capone’nun ünlü gülümsemesini alaya alıyordu: “Şimdi gülemiyor.”

 

23 Ekim

1993 yılında bugün, tarihin en meşhur hazinelerinden Karun Hazinesi, Türkiye’ye getirildi. Hazine 1960’larda Uşak bölgesinde kaçak kazılarla çıkarılarak satılmış ve New York Metropolitan Müzesi’nde sergilenmeye başlamıştı. 40 milyon dolara mal olan hukuki bir süreç sonucu Türkiye’ye getirilen ve Uşak Müzesi’nde sergilenmeye başlanan hazine, 1996-2001 yılları arasında 769 yabancı turist tarafından görüldü. Aynı dönemde Uşak’taki otellerde 16 bin 762 kişi konakladı. Fotoğraftaki hazinenin en önemli parçalarından uçan at…

 

24 Ekim

1929 yılında bugün New York Borsası’nda hisse senetlerinin değeri düşmeye başladı. Bu düşüş sürecini bir bunalım izleyecek ve tüm dünya gibi Türkiye’de etkilenecekti. 1923 yılında başlayan “devlet kapitalizmi” dönemi bitecek, “devletçilik” dönemi başlayacaktı. Devletçilik, kimi dönem “sert”, kimi dönem “daha sert” olarak 1983 yılına kadar uygulanacaktı.

 

25 Ekim

1924 yılında bugün, bir yıl önce gerçekleşen İzmir İktisat Kongresi’nin İktisat Yemini’ni hazırlayan heyetin başkanı Ziya Gökalp öldü. İlkeleri 1930’larda terkedilecek iktisadi yeminin “Türk mikroptan, pis havadan, salgından ve pislikten çekinir, bol ve saf hava, bol güneş ve temizliği sever” gibi maddeleri vardı.

 

26 Ekim

1932 yılında bugün İstanbul’da satılmaya başlayan Yo Yo oyuncağı, büyük sükse yapacaktı. Yo Yo, neredeyse 2500 yıldır bilinen bir oyuncak olmasına rağmen Amerika’da 1920’lerin sonunda seri üretimi yapılmaya başlamasıyla “küreselleşmişti”… Fotoğrafta İ.Ö. 440 yıllarına ait bir Yunan vazosunda Yo Yo oynayan çocuk tasviri…

 

27 Ekim

1957 yılında bugün yapılan genel seçimler sonrası Demokrat Parti TBMM’sindeki 610 milletvekilinin 424’ünü kazandı. Üç yıl sonra aynı gün, genel seçimlere bir yıl varken darbe yapan Milli Birlik Komitesi, “tembel”, “yeteneksiz” ve “reform düşmanı” oldukları gerekçesiyle 147 profesör, doçent ve asistanı görevinden alacaktı. Fotoğrafta, Başbakan Menderes son seçiminde oy kullanıyor.